O Instytucie

Dyrektor i Rada Naukowa Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych  z głębokim żalem zawiadamiają, że w dniu 27 marca 2026 r. zmarł w wieku 102 lat

prof. dr hab. Eugeniusz Trojnar

Uroczystości pogrzebowe odbędą się 2 kwietnia (czwartek) o godz. 14.00 w kaplicy cmentarza parafialnego (Sępolno, ul. Smętna).

Prof. Eugeniusz Trojnar był wybitnym polskim fizykiem, specjalistą w dziedzinie fizyki niskich temperatur oraz nadprzewodnictwa, a także jednym z pionierów rozwoju tego obszaru badań we Wrocławiu. Jego dorobek naukowy, działalność dydaktyczna oraz wieloletni wkład w budowę infrastruktury badawczej sprawiły, że na trwałe zapisał się w historii wrocławskiej i ogólnopolskiej fizyki doświadczalnej.

Eugeniusz Trojnar urodził się 13 lipca 1924 r. we wsi Kraczkowa (gmina Łańcut). W czasie II wojny światowej przebywał wraz z rodziną (nie z własnej woli) w Związku Radzieckim.

Studia fizyczne ukończył na Uniwersytecie Wrocławskim (Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii) w 1959 r. W tym samym okresie uzyskał stypendium pozwalające na wyjazd do Uniwersytetu Moskiewskiego (MGU), gdzie obronił pracę kandydacką i uzyskał stopień kandydata nauk fizycznych (doktorat) w marcu 1962 r. Bezpośrednio po powrocie do kraju, w lutym 1962 r., został zatrudniony w Laboratorium Niskich Temperatur Instytutu Fizyki PAN w Warszawie, kierowanym przez prof. Józefa Mazura. Początkowo pracował jako starszy asystent, następnie jako adiunkt.

Jego dalsza kariera związana była głównie z Instytutem Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu (INTiBS), gdzie pracował jako adiunkt i docent (po habilitacji w 1971 r.). W roku 1993 uzyskał profesurę. Był członkiem Rady Naukowej Instytutu (kadencje II, III oraz V–XI). W Instytucie kierował m.in.: pracownią Kriotechniki (1967–1971), pracownią Zastosowań Nadprzewodnictwa (1972–1983), po reformie: Zakładem Badań Nadprzewodnictwa (1991–1994). Na emeryturę przeszedł w 1994 r., lecz aktywnie pracował w Instytucie aż do 2008 r., pełniąc rolę mentora i doradcy w Oddziale Niskich Temperatur i Nadprzewodnictwa.

Dorobek naukowy prof. Trojnara koncentrował się na eksperymentalnych badaniach stanu pośredniego w nadprzewodnikach, pomiarach właściwości magnetycznych materiałów w ultraniskich temperaturach, zagadnieniach nadpłynności i zjawisk kwantowych w makroskali, zastosowaniach nadprzewodnictwa, szczególnie w cienkich warstwach i strukturach tunelowych.

Był promotorem licznych prac doktorskich oraz recenzował wiele rozpraw doktorskich i habilitacyjnych. Prof. Trojnar był również aktywny w popularyzacji fizyki, był tłumaczem i redaktorem ważnych książek naukowych, w tym polskiego przekładu klasycznego dzieła Kurta Mendelssohna „Na drodze do zera bezwzględnego” (1970), działał w strukturach Polskiego Towarzystwa Fizycznego (PTF) był autorem haseł dotyczących fizyki niskich temperatur, nadprzewodnictwa i nadciekłości w Wielkiej Encyklopedii i Encyklopedii Fizyki.

Prof. Eugeniusz Trojnar pozostaje w pamięci środowiska naukowego jako jeden z pionierów fizyki niskich temperatur w Polsce, uczony o ogromnej wiedzy, precyzji eksperymentalnej i wyjątkowej kulturze pracy, mentor wielu późniejszych liderów polskiej fizyki nadprzewodnictwa, współtwórca infrastruktury, metod i tradycji badawczych, które do dziś stanowią fundament wrocławskiej szkoły niskich temperatur.